दसैँको चहलपहल छैन, व्यापारी चिन्तित

व्यापारीहरूको अनुभव अनुसार, दसैँको समय सबैभन्दा बढी कारोबार हुने समय हो । यो समयमा उपभोक्ताहरू छुट, तिहारका तयारी र मौसमी सामान किनमेलका लागि बजारमा आउँछन् । तर यस वर्ष राजनीतिक समस्या र अस्थिरताका कारण पसलहरू बन्द रहनु व्यवसायका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ।गत वर्षको जस्तो दसैंमा भीडभाड हुने गरे पनि यस वर्ष राजनीतिक परिवर्तनका कारण कम भएको छ । यो अवस्था बिस्तारै ठीक हुँदै जान्छ ।

 

नेपालगन्ज, भदौ २८

नेपालगन्ज, कोहलपुर र बाँकेका अन्य सहरहरू प्रायः दसैँको मुखमा गुल्जार हुने गर्छन्‌  । यस समयमा बजारहरू भिडभाडले भरिन्छन्, पसलहरू सजिएका देखिन्छन् र सहरको हरेक कुनामा किनमेल र व्यापारको चहलपहलले जीवन्तता थप्छ  । तर यसपटक दसैँको अवसरमा ती सहरहरूमा सामान्यतया देखिने उत्साह छैन  । सडकमा भीड घटेको छ, पसलहरूमा सटर लागेका छन्, र व्यापार निकै सुस्त देखिन्छ । यस अवस्थाले स्थानीय व्यापारीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ, किनभने दसैँको समय आर्थिक वर्षको सबैभन्दा सक्रिय र व्यस्त समय मानिन्छ ।

यस सुस्त बजारको मुख्य कारण राजनीतिक अस्थिरता र सामाजिक आन्दोलन देखिन्छ । गत सोमबार र मंगलबार जेन–जी पुस्ताले भ्रष्टाचारको छानबिनको माग गर्दै गरेको आन्दोलनले मुलुकभरमा अस्थिरता सिर्जना गर्‍यो । आन्दोलनका क्रममा सहरका प्रमुख चोक, सडक र बजार क्षेत्रमा बाधा देखियो, जसले जनजीवनलाई प्रभाव पारेको छ । निषेधाज्ञा र कर्फ्यूले पहिले नै मानिसहरूको आवागमन सीमित बनाएको थियो । अहिले क्रमिकरूपमा बजारमा उपस्थितिमा सुधार आए पनि आर्थिक कारोबार अझै सुस्त छ, र व्यापारीहरूले दसैँको समयमै व्यापार नहुने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

व्यापारीहरूको अनुभव अनुसार, दसैँको समय सबैभन्दा बढी कारोबार हुने समय हो । यो समयमा उपभोक्ताहरू छुट, तिहारका तयारी र मौसमी सामान किनमेलका लागि बजारमा आउँछन् । तर यस वर्ष राजनीतिक समस्या र अस्थिरताका कारण पसलहरू बन्द रहनु व्यवसायका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ । एक स्थानीय व्यापारीले भने, ‘दसैँ आइसकेको छ, सबैभन्दा बढी व्यापार हुने समयमा पसलहरू सञ्चालनमा आउन नसक्दा समस्या भइरहेको छ ।’ उनले थपे, राजनीतिक समस्या समाधान गरेर छिटो व्यापार गर्ने वातावरण निर्माण गर्न जरुरी छ, नत्र पछि बजारमा भीडभाडले व्यवस्थापन कठिन हुने देखिन्छ । स्थानीय व्यापार क्षेत्रमा दसैँको अवसरमा सामान्यतया हुने गतिविधि, पसलको सजावट, मौसमी सामग्रीको बिक्री र भीडभाडले सहरलाई जीवित बनाउँछ । तर यस वर्ष परिस्थिति विपरीत देखिन्छ । पसल खुल्दा पनि उपभोक्ताको संख्या सीमित छ, र आर्थिक कारोबार अपेक्षित गतिमा छैन । यसले स्थानीय बजारको आयमा प्रत्यक्ष असर पुऱ्याएको छ । व्यापारीहरूका अनुसार, लामो समयसम्म व्यापार सुस्त रहनुले उनीहरूको मानसिक दबाब बढाएको छ । दसैँमा हुने आम्दानीको अवसर गुम्दा, व्यावसायिक खर्च र परिवारको आवश्यकतासँग जुध्न थप चुनौती आउँछ ।

अर्को पक्षमा, उपभोक्ताहरू पनि प्रभावित छन् । मानिसहरू बजारमा आउँदा असुरक्षित महसुस गर्ने, भीडभाडबाट बच्ने र आवश्यक सामग्री किनमेलमा सीमित मात्रामा आउनुले बजारको गतिशीलता घटाएको छ । दसैँमा छुट, मौसमी सामग्री र विशेष तयारीका लागि मानिसहरू प्रायः बजारमा बढी आउने गर्छन्, तर अहिलेको राजनीतिक र सामाजिक परिस्थितिले उपभोक्ताहरूलाई सीमित बनाएको छ । यसले व्यापारी र उपभोक्ताबीचको पारस्परिक व्यापारिक सम्बन्धलाई पनि प्रभावित गरेको छ । सहरका सडक र चोकहरूमा हल्का चहलपहल देखिए पनि, पसलमा आर्थिक गतिविधि अपेक्षाकृत न्यून छ । बजारमा सामान्यतया हुने जीवंतता, उत्साह र उत्सवको अनुभूति घटेको छ । यसले स्पष्ट बनाउँछ कि केवल दसैँको मौसमी उत्साहले मात्र बजारलाई तातो बनाउन सक्दैन; राजनीतिक स्थिरता, सामाजिक सुरक्षा र जनजीवनको सहजताले पनि आर्थिक गतिशीलता निर्धारण गर्छ ।

व्यापारीहरूको चिन्ता केवल व्यापारको घाटा मात्र होइन । उनीहरूलाई आगामी दिनका लागि योजना बनाउन गाह्रो भएको छ । दसैँको अवसरमा हुने अतिरिक्त आम्दानीमा आधारित व्यावसायिक योजना र मौसमी सामग्रीको खरीद–बिक्री प्रभावित भएको छ । यसले व्यापारीहरूको लामो अवधिको वित्तीय व्यवस्थापनमा चुनौती थपेको छ । केही व्यापारीहरूले भने, परिस्थिति सामान्य भए, दसैँको समय बजारमा अत्यधिक भीडभाड हुनेछ र व्यापार सामान्यतया तातो हुने थियो ।

यस वर्षको दसैँसँगै, राजनीतिक अस्थिरता, सामाजिक आन्दोलन र निषेधाज्ञाले बजार र जनजीवन दुवैमा अस्थिरता ल्याएको छ । स्थानीय व्यापारीहरूलाई अब सधैंको जस्तो गुलजार बजारको अनुभूति छैन । यसले उनीहरूको आम्दानीमा प्रभाव पारेको छ र आगामी व्यापारिक योजनालाई समेत प्रभावित बनाएको छ । दसैँको उत्सव र आर्थिक कारोबारबीचको सम्बन्ध स्पष्ट छः जहाँ सामाजिक र राजनीतिक स्थिरता हुन्छ, त्यहाँ व्यापार र उत्सव दुवै फूलेफालेका देखिन्छन् ।

यस परिस्थितिले देखाउँछ कि दशैँको मौसमी उत्साह मात्र आर्थिक गतिविधि तातो बनाउन पर्याप्त छैन । राजनीतिक स्थिरता, जनजीवनको सहजता, उपभोक्ताको विश्वास र सामाजिक सुरक्षा नहुँदा बजारमा गुलजार दृश्य आउँदैन । व्यापारीहरू अहिले दशैँको अवसरमा आम्दानीको अभाव र मानसिक दबाब सामना गर्दैछन् । उनीहरूको चिन्ता र अपेक्षा छ छिटो राजनीतिक समस्या समाधान होस् र व्यापार गर्ने वातावरण तयार होस्, ताकि दशैँको अवसरमा व्यापारी र उपभोक्ताबीचको पारस्परिक सम्बन्ध पुनः जीवन्त बन्न सकोस् ।

यसरी, यस वर्षको दसैँले देखाएको छ कि सहर र बजारको चहलपहल केवल उत्सव र मौसमी व्यापारमा निर्भर छैन, तर राजनीतिक र सामाजिक स्थिरतामा पनि प्रत्यक्ष निर्भर हुन्छ । दसैँको महत्त्व केवल धार्मिक वा सांस्कृतिक उत्सवमा होइन, आर्थिक गतिविधि र व्यापारीहरूको जीवनयापनमा पनि छ । जब यी पक्षहरू अस्थिर हुन्छन्, बजारको गुलजार अवस्था पनि सुस्त हुन्छ, र व्यापारीहरूले आफ्नो भविष्य योजना गर्न चुनौतीको सामना गर्नुपर्छ । यसरी, दसैँको मुखमा सुस्त बजार र व्यापारीको चिन्ता नेपाली सहरहरूको वर्तमान आर्थिक र सामाजिक परिस्थिति स्पष्ट रूपमा देखाउँछ । यो अवस्था केवल अस्थायी छैन—यो राजनीतिक स्थिरता र सामाजिक व्यवस्थापनसँग गहिरो सम्बन्ध राख्छ । दशैँको उत्सवले जीवनमा आनन्द ल्याउँछ, तर यसको वास्तविक प्रभाव तब मात्र महसुस हुन्छ जब व्यापार, बजार र जनजीवन समान रूपमा सक्रिय र जीवन्त रहन्छ ।

व्यापारिक चहलपहल कम भए पनि यो इतिहासमा एकपटक आउने राजनीतिक परिवर्तनले गर्दा यो अवस्था सामान्य भएकाले नेपालगन्जका इलेक्ट्रोनिक व्यवसायी हिरालाल परसाईले बताए । ‘यस्तो राजनीतिक उथलपुथलमा यस्ता समस्या आउँछन्,’ उनले भने, ‘तर, त्यो भन्दा पनि देशले एउटा परिवर्तन ल्याएको छ । व्यापारिक दृष्टिले घाटा भए पनि परिवर्तित अवस्थाले फाइदा पुर्‍याएको छ ।’ गत वर्षको जस्तो दसैंमा भीडभाड हुने गरे पनि यस वर्ष राजनीतिक परिवर्तनका कारण कम भएको भन्दै उनले भने, ‘यो अवस्था बिस्तारै ठीक हुँदै जान्छ ।’